روش ارزیابی کارگران

روش ارزیابی کارگران کارخانه ریخته گری

مقدمه

اختلالات اسكلتي– عضلاني بخش عمده اي از بيماري هاي ناشي از كار را به خود اختصاص
مي دهد. بر اساس تعريف، اختلالات اسكلتي– عضلاني، اختلالات ماهيچه ها، زردپي ها، اعصاب
محيطي، مفصل ها،استخوان ها، رباط ها و رگ هاي خوني هستند كه يا در نتيجه وارد شدن استرس
تكراري و يا تروماي آني يا حاد ( مانند لغزيدن و سقوط) ايجاد مي شوند.

آناليز پوسچرها(حالت بدن)، شيوه ای نظام مند است كه مى تواند تكنيكي قوى و مؤثر براي روش ارزیابی کارگران فعاليت هاى كارى از ديدگاه
ارگونوميكى باشد. همچنين ارزيابى خطر هاى ارگونوميكى ناشى از وضعيت نامناسب بدن، به پيش
بينى احتمال بروز WMSDs(آسیب یا اختلال در عضلات) كمك مى كند.

صنايع ريخته گري از جمله مهمترين صنايعي است که مي توان آن را جزو صنايع مادر محسوب نمود. بر اساس گزارش مركز آمار ايران اين صنعت اهميت زيادي در توسعه ي اقتصادي كشور دارد و به ويژه صنايع ريخته گري كه مواد اوليه ي آنها ضايعات آهن مي باشد به نوعي مي توان گفت يك از بزرگ ترين چرخه هاي فعال از نظر سرمايه و همچنين يكي از راه هاي جلوگيري از آلودگي هاي محيط زيست مي باشد.

صنعت ريخته گري جزو صنايعي مي باشد كه دخالت مستقيم كارگر در فرايند توليد اجتناب ناپذير است و فعاليت هاي جسماني مانند بلند كردن اجسام و خم شدن، انداختن وزن روي يك پا و چمباتمه زدن، انجام كار تكراري و غيره به دفعات ديده مي شود. چون شركت مورد بررسي از ضايعات و قراضه ي آهن آلات
به عنوان مواد اوليه مصرف مي كرد و تفكيك ضايعات و همچنين برش، قيچي كردن، تفكيك، شار كوره پرس كاري، جوشكاري و برش و اكثر موارد ديگر كه به صورت دستي انجام مي گيرد پوسچر های كاري خطرناك بيشتر مطرح مي باشد.

اختلالات اسكلتي– عضلاني بخش عمده اي از بيماري هاي ناشي از كار را به خود اختصاص مي دهد. صنعت ريخته گري جزء صنايعي مي باشد كه دخالت مستقيم كارگر در فرآيند توليد امري اجتناب ناپذير است و فعاليت هاي جسماني مانند بلند كردن اجسام سنگين و خم شدن هاي زياد، انداختن وزن روي يك پا، چرخش كمر، انجام كار تكراري و غيره به دفعات ديده مي شود.

از اين رو نتايج حاصل از روش ارزیابی کارگران وضعيت هاي كاري، مي تواند راه حل هاي زيادي جهت اصلاح وضعيت هاي كاري نامناسب داشته باشد

روش بررسی

اين مطالعه (روش ارزیابی کارگران) به صورت مقطعي مشاهده اي كه به صورت تصادفي بر روي 33 نفر از كارگران يک
شركت ريخته گري صورت گرفت. روش كار بدين صورت مي باشد كه بعد از شناسايي ايستگاه
كاري مورد نظر اپراتور به مدت 20دقيقه در حين كار مشاهده شدند. در اين مدت هر يك دقيقه كد
پوسچر تنه، بازو وپاها ثبت شد.

ثبت كدها بدين گونه بود كه 30 ثانيه اول هر دقيقه را به اپراتور نگاه كرده و در30 ثانيه دوم كدها ثبت شدند. به اين ترتيب در پايان 20 دقيقه، 20 كد ثبت شده از اپراتور مورد نظر بدست آمد. با بدست آوردن كد پوسچر تركيبي اولويت اقدام اصلاحي نيز بصورت اعداد 1
الي 4 در جدول ثبت شد.

نحوه نمونه به اين ترتيب بود كه براي جمع آوري نمونه ها در هر پست
كاري فاز هاي مختلف كار مشاهده مي شد و در پرسشنامه وارد مي گردد. ايستگاه هايي كه نمونه
برداري شدند شامل كورهاي فاز يك،كورهاي فاز دو، نسوز كاري، برشكاري،تعمير كار،تفكيك
قراضه، پرسكاري، سنگ پرس، جرثقيل،دستگاه شريدر، بارگيري شمش و قيچي بودند.

براي بدست آوردن تعداد نمونه از هر بخش از نسبت تعداد كارگران آن بخش به تعداد كارگران كل شركت استفاده
كرديم. براي مثال تعداد كارگران بخش كوره ي فاز 1 كه 0.12 كل كارگران شركت مي باشند. 4 نفر
به صورت تصادفي براي نمونه برداري پوسچر انتخاب شدند و در قسمت اپراتور هاي جرثقيل كه
نسبت تعداد آنها به كل كارگران كارخانه برابر0.06 مي باشد، به صورت تصادفي دو نفر براي نمونه
برداري از پوسچر كاري انتخاب شدند.

در نهايت 660 پوسچر مشاهده گرديد. جهت نمونه برداري از برگه كار owasاستفاده شد و بعد داده ها جهت تحليل وارد نرم افزار SPSSشدند.

نتیجه پژوهش درباره ارزیابی کارگران

با توجه به نتايج روش ارزیابی کارگران از 660 پوسچر(حالت بدن) مشاهده شده37 درصد در سطح اقدامات 1 ، 38 درصد در
سطح اقدامات 2 16.8، درصد در سطح اقدامات 3 و 6.8 درصد در سطح اقدامات 4 قرار دارند.
نتايج نشان مي دهد كه با توجه به پوسچر ها مختلف پا در حين كار، در مجموع پوسچر هاي كاري
تمامي ايستگاه ها، حالت شماره 2 يعني ايستاده با پاهاي صاف بيشترين درصدي از زمان كار را به
خود اختصاص مي دهد.

در حالت شماره يك پا، يعني حالت نشسته، تمام ايستگاه هاي كاري به
جز جرثقيل كه به علت اينكه صد درصد زمان كاري خودر را در اين وضعيت قرار دارند و در
سطح اقدامات اصلاحي 2 قرار مي گيرد، بقيه ايستگاه ها در سطح اقدامات اصلاحي يك قرار مي
گيرند.

جهت اصلاح پوسچر رانندگان جرثقيل باتوجه به اينكه حالت شماره يك پا اگر كمتر از 90
درصد زمان كاري را شامل شود، در سطح اولويت 1 قرار ميگيرد.. در بين ايستگاه هاي كاري،
قسمت پرسكاري و بارگيري شمش به علت اينكه در 90 درصد از زمان كاري خود در اين وضعيت
قرار دارند، در سطح اولويت اقدامات اصلاحي دو قرار مي گيرند.

براي حالت 4 يعني حالت ايستاده با زانوي خميده، قسمت كوره فاز يك به علت اينكه كارگران اين قسمت بيش از 30 درصد
زمان كاري خود را در اين وضعيت قرار دارند، در سطح اقدامات اصلاحي 2 قرار مي گيرند.
همچنين قسمت برشكاري، تعميركاري، سنگ برس و كوره فاز 2 در سطح اقدامات 2 قرار مي
گيرند.

بحث و نتیجه گیری

نامناسب بودن وضعيت بدن حين كار باعث ايجاد اختلالات اسكلتي –عضلاني گرديده و در نتيجه باعث OWASكاهش بهره وري نيروي كار مي گردد. از اين رو جهت حفظ نيروي كار اصلاح پوسچر هاي خطرناك امري ضروري مي باشد.

با توجه به نتايج حاصل از (روش ارزیابی کارگران) مشاهدات كه در همه ي پست هاي كاري كمر در وضعيت نامطلوب قرار دارد (52 درصد) از اين رو اجتناب از چرخش و خمش همزمان به ويژه كارگران بخش كوره فاز يك كه جهت شارژ كوره به حالت خميده قطعه را بر ميدارند و با پيچاندن كمر آن را به داخل كوره مي اندازند.

و همچنين كارگران تفكيک ضايعات، پيشنهاد مي شود جهت برداشتن قطعات در وضعيت اسكات اين كار را انجام دهند
و با صاف شدن كمر اقدام به پرداختن قطعه نمايند.